Sahada en çok tartışılan, en az sorgulanan parça ankrajdır. Cephe iskelesi görünüşte kendi ayakları üstünde durur; gerçekte devrilmeye karşı güvenliğini yapıya bağlandığı noktalardan alır. Bir iskele kaç noktadan bağlanmalı sorusunun tek bir cevabı yok, ama cevabı belirleyen şeyler bellidir.
Ankraj ne işe yarar?
Üç ayrı iş yapar:
- Devrilmeyi önler. İskele ince ve yüksek bir yapıdır; kendi genişliğine göre çok uzundur. Bağlantı olmadan yatay bir kuvvet onu cepheden ayırır.
- Rüzgâr yükünü yapıya aktarır. Özellikle branda veya file çekilmiş iskelede rüzgâr yükü ciddi biçimde artar.
- Dikmelerin burkulma boyunu kısaltır. Bağlantı, düşey elemanın serbest boyunu böler; taşıma kapasitesi buna bağlıdır.
Sayıyı ve yeri ne belirler?
Ankraj düzeni göz kararıyla değil, iskele tasarımına göre çıkarılır. Hesaba giren başlıklar:
- Cephenin yüksekliği ve iskelenin genişliği
- Cepheye branda/file çekilip çekilmeyeceği (çekilirse rüzgâr yükü katlanır)
- Yapının bulunduğu yer ve rüzgâr bölgesi
- Platformların hangi katlarda yüklü çalışacağı
- Bağlantının yapılacağı yapı elemanının kendi dayanımı
Bu düzen TS EN 12811 kapsamındaki iskele tasarım kurallarının bir parçası; sistemin ürün standardı olan TS EN 12810 ise tip iskeleler için bağlantı düzenini de tarifler.
Bağlantı nereye yapılır?
Ankraj, yükü taşıyabilecek bir yapı elemanına gider: betonarme perde, kolon, döşeme kenarı gibi. Yapılmaması gerekenler ise sahada sık görülür:
- Yalıtım levhasının üstünden dübel çakmak
- Korkuluğa, yağmur inişine ya da klima konsoluna bağlamak
- Yalnızca pencere boşluğuna sıkıştırılmış çubuklara güvenmek
Yalıtım yapılan cephelerde bağlantı yalıtımın altındaki taşıyıcıya ulaşmalı; mantolama sonradan tamamlanır.
"Yolumuza çıkıyordu, söktük"
Ankrajın en sık kaybolduğu an, cephe kaplaması ya da mantolama sırasında olur: bağlantı kaplamanın önünde kalır, ekip söker ve yerine koymaz. Bir noktanın eksilmesi hemen bir şey göstermez: sistem yükü komşu bağlantılara dağıtır. Sorun, aynı sırada ikinci ve üçüncü nokta da söküldüğünde ortaya çıkar; genelde de ilk kuvvetli rüzgârda.
Kural basit: bağlantı sökülecekse önce alternatifi kurulur. Sökme kararı iskeleyi kuran ekibin, kaplama ekibinin değil.
Teslim alırken
İskeleyi teslim alırken ankraj maddesi listenizde olsun: bağlantılar projede gösterilen düzende mi, hepsi takılı mı, yalıtım üstünden mi yapılmış? Teslim kontrolünde bakılacak diğer maddeleri ayrı bir yazıda sıralamıştık.
Projenizin cephe ölçülerini ve branda kullanıp kullanmayacağınızı gönderin; metrajla birlikte ankraj düzenini de çıkaralım.